IFRS 16 Sozluk
Kiralama muhasebesi terimlerinin kapsamli Turkce-Ingilizce sozlugu. 33 temel IFRS 16 terimi ve tanimlari.
Alternatif Borçlanma Faiz Orani (IBR) — Incremental Borrowing Rate
Kiracinin benzer kosullarda benzer bir tutari borçlanmak için odemesi gereken faiz orani. IFRS 16 kapsaminda, kiralamanin zimni faiz oraninin belirlenemediginde iskonto orani olarak kullanilir.
Amortisman — Depreciation
Kullanim hakki varliginin ekonomik omru veya kiralama suresi boyunca sistematik olarak giderlestirilmesi. Genellikle dogrusal yontem uygulanir.
Alt Kiralama — Sublease
Kiracinin kiraladigi varligi ucuncu bir tarafa kiralamasidir. Alt kiralama, ana kiralama sozlesmesindeki kullanim hakki varligina gore faaliyet veya finansal kiralama olarak siniflandirilir.
Baslangic Tarihi — Commencement Date
Kiralayanin dayanak varligi kiracinin kullanimina sundugu tarih. Kullanim hakki varligi ve kiralama yukumlulugu bu tarihte ilk kez muhasebelesilir.
Dayanak Varlik — Underlying Asset
Kiralama sozlesmesinin konusu olan varlik. Bina, araç, ekipman, makine gibi maddi duran varliklar dayanak varlik olarak nitelendirilir.
Degisken Kira Odemesi — Variable Lease Payment
Endekse, orana veya performansa bagli olarak degisen kira odemesi. Endeks veya orana bagli olanlar kiralama yukumlulugune dahil edilirken, performansa bagli olanlar gerceklestikçe gider yazilir.
Degistirilmis Geriye Donuk Yaklasim — Modified Retrospective Approach
IFRS 16 gecisinde karsilastirmali donemlerin yeniden raporlanmadigi yontem. Birikimli etki, gecis tarihinde dagitilmamis karlara yansitilir.
Dipnot Aciklamasi — Disclosure
Finansal tablolarda zorunlu olarak sunulmasi gereken ek bilgiler. IFRS 16, kiralama islemlerine iliskin kapsamli dipnot aciklamalari gerektirir (IFRS 16.51-60).
Donem Kilidi — Period Lock
Belirli bir doneme ait verilerin degistirilmesinin engellenmesi. Denetim donemlerinde veri butunlugunu saglamak için kullanilir.
Dusuk Degerli Varlik Muafiyeti — Low-Value Asset Exemption
Yeni iken USD 5.000 altinda degere sahip varliklarin bilanço disi birakilmasi. Bu muafiyet, varligin yeni iken degerine gore belirlenir (IFRS 16.5b).
Ertelenmis Vergi — Deferred Tax
Muhasebe kari ile vergi matrahi arasindaki gecici farktan dogan vergi etkisi. IFRS 16 uygulamasi, kullanim hakki varligi ve kiralama yukumlulugu arasindaki farktan dolayi ertelenmis vergi etkisi yaratir.
Faaliyet Kiralamasi — Operating Lease
Kiralayan açisindan risklerin devredilmedigi kiralama turu. IFRS 16'da kiraci açisindan faaliyet/finansal kiralama ayrimi kaldirilmis olup, bu siniflandirma yalnizca kiralayan için geçerlidir.
Faiz Gideri — Interest Expense
Kiralama yukumlulugu uzerinden hesaplanan donemsel faiz tutari. Etkin faiz yontemi ile hesaplanir ve gelir tablosunda finansman gideri olarak raporlanir.
Finansal Kiralama — Finance Lease
Risklerin ve getirilerin onemli olcude devredildigi kiralama. IFRS 16'da bu siniflandirma yalnizca kiralayan (lessor) açisindan geçerlidir.
Fonksiyonel Para Birimi — Functional Currency
Isletmenin faaliyet gosterdigi temel ekonomik ortamin para birimi. Dovizli kiralamalarda kur farki hesaplamalarinda fonksiyonel para birimi esas alinir.
Hareket Tablosu — Roll-Forward / Movement Table
Donem basi-sonu bakiye degisimlerini gosteren tablo. Kullanim hakki varligi ve kiralama yukumlulugu için ayri ayri hazirlanan bu tablo, denetçi raporlamasinin temel bilesenidir.
Iskonto Orani — Discount Rate
Gelecekteki nakit akislarini bugunku degere indirgemek için kullanilan oran. Oncelikle kiralamanin zimni faiz orani, belirlenemiyorsa alternatif borçlanma faiz orani (IBR) kullanilir.
Kiralama Suresi — Lease Term
Feshedilemez sure arti uzatma/fesih opsiyonlarinin makul kesinlik degerlendirmesi. Kiracinin uzatma opsiyonunu kullanacagindan veya fesih opsiyonunu kullanmayacagindan makul olarak emin olundugu sureler dahil edilir.
Kiralama Yukumlulugu — Lease Liability
Kiralama donemleri boyunca yapilacak odemelerin bugunku degeri. Bilançonun pasif tarafinda kisa ve uzun vadeli olarak siniflandirilarak raporlanir.
Kisa Vadeli Kiralama Muafiyeti — Short-Term Lease Exemption
12 ay veya daha kisa sureli kiralamalarin bilanço disi birakilmasi. Satin alma opsiyonu iceren kiralamalar bu muafiyetten yararlanamaz (IFRS 16.5a).
Kullanim Hakki Varligi (KKV) — Right-of-Use Asset (ROU)
Kiracinin kiralama suresi boyunca dayanak varligi kullanma hakkini temsil eden varlik. Bilançonun aktif tarafinda raporlanir ve kiralama suresi veya varligin ekonomik omrunun kisa olani uzerinden amortismana tabi tutulur.
Kur Farki — Foreign Exchange Difference
Dovizli islemlerin farkli kurlarda degerlenmesindenogan fark. Dovizli kiralamalarda kiralama yukumlulugu donem sonlarinda guncel kurla yeniden degerlenir.
Makul Kesinlik — Reasonably Certain
Opsiyonun kullanilip kullanilmayacagina iliskin degerlendirme kriteri. Uzatma ve satin alma opsiyonlarinin kiralama suresine dahil edilip edilmeyecegini belirleyen onemli bir yargi gerektiren kavramdir.
Net Bugunku Deger (NBD) — Net Present Value (NPV)
Gelecekteki nakit akislarinin iskonto edilmis toplam degeri. IFRS 16'da kiralama yukumlulugu, gelecek kira odemelerinin bugunku degerine esittir.
Satis ve Geri Kiralama — Sale and Leaseback
Varligin satilip ayni varligin geri kiralanmasi islemi. IFRS 15 kapsaminda satisin gerceklesmis sayilip sayilmayacagi degerlendirilir ve muhasebe islemi buna gore yapilir.
Sozlesme Degisikligi — Lease Modification
Orijinal sozlesme sartlarinin degistirilmesi. Kira tutari degisikligi, sure uzatimi/kisaltimi, kapsam degisikligi gibi durumlar sozlesme degisikligi olarak degerlendirilir ve kiralama yukumlulugu yeniden hesaplanir.
Tam Geriye Donuk Yaklasim — Full Retrospective Approach
Tum karsilastirmali donemlerin yeniden raporlandigi gecis yontemi. IAS 8 uyarinca tum onceki donemlerin IFRS 16'ya gore yeniden hesaplanmasini gerektirir.
TCMB — Central Bank of the Republic of Turkey
Turkiye Cumhuriyet Merkez Bankasi, doviz kurlarinin resmi kaynagi. Dovizli kiralamalarin kur farki hesaplamalarinda TCMB gunluk doviz satis kurlari referans alinir.
Uzatma Opsiyonu — Extension Option
Kiracinin kiralama suresini uzatma hakki. Kiracinin bu opsiyonu kullanacagindan makul olarak emin olunmasi halinde kiralama suresine dahil edilir.
Vade Dagilimi — Maturity Analysis
Kiralama odemelerinin vade dilimlerine gore ayrimi. IFRS 16 dipnot gereksinimlerinden biri olup, iskonto edilmemis kiralama odemelerinin vade profili sunulur.
Yeniden Olcum — Remeasurement
Kiralama yukumlulugunun degisen kosullara gore yeniden hesaplanmasi. Endeks/oran degisiklikleri, sure degisiklikleri veya satin alma opsiyonu degerlendirmesi degistiginde uygulanir.
Yargi Dokumantasyonu — Judgment Documentation
IFRS 16.26 kapsaminda kritik yonetim kararlarinin kayit altina alinmasi. Kiralama suresi degerlendirmesi, iskonto orani secimi, muafiyet kararlari gibi onemli yargilar belgelenir.
Zimni Faiz Orani — Implicit Rate
Kiralamanin zimni olarak icerdigi faiz orani. Kiralama odemelerinin bugunku degeri ile garantili artik degerin bugunku degerinin toplamini, dayanak varligin gerçege uygun degerine esitleyen orandir.